سازمان اوقاف و امور خیریه سازمان شبه‌دولتی ایرانی است، که مدیریت کلیه موقوفات فاقد متولی کشور را در اختیار دارد.حوزه فعالیت این سازمان شامل مدیریت موقوفات عام فاقد متولی، موقوفات خاصه و اماکن مذهبی اسلامی، اثلاث باقیه و بقعه‌های متبرکه، همچنین محبوسات، نذور، صدقات و هر مال دیگری که به غیر از عنوان وقف برای امور عام‌المنفعه و خیریه اختصاص یافته و نیز اداره مؤسسات و انجمن‌های خیریه می‌باشد.

وظایف سازمان اوقاف و امور خیریه

همان طور که در بخش قبل توضیح دادیم، سازمان اوقاف و امور خیریه، دارای وظایف متعددی است که این وظایف در قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف، تعیین شده اند. مطابق ماده 1 این قانون، وظایف سازمان اوقاف و امور خیریه، شامل موارد زیر می شود:

اداره امور موقوفات عام که فاقد متولی وقف بوده یا مجهول التولیه است و موقوفات خاصه، در صورتی که مصلحت وقف و بطون لاحقه ( بطن، به معنی نسل است و بطون لاحقه، یعنی نسل های بعدی که به عنوان موقوف علیهم محسوب می شوند ) و یا رفع اختلاف موقوف علیهم، متوقف بر دخالت ولی فقیه باشد .

اداره امور اماکن مذهبی اسلامی که ترتیب خاصی برای اداره آنها ارائه نشده است .

اداره امور موسسات و انجمن های خیریه ای که از طرف دولت یا سایر مراجع ذی صلاح، محول شده یا بشود .

اداره موسسات و انجمن های خیریه ای که به تشخیص دادستان محل، فاقد صلاحیت باشد (تا تعیین تکلیف از طرف دادگاه )و همچنین، در صورت نبودن ناظر یا عدم صلاحیت وی ( در اموری که ناظر پیش بینی نشده است ) .

انجام امور گورستان های متروکه موقوفه ای که متولی معین ندارد و اتخاذ تصمیم لازم در مورد آنها .

کمک مالی، در زمینه تبلیغ و نشر معارف اسلامی

اداره و نظارت بر اثلاث باقیه، محبوسات، نذور، صدقات و هر مالی که غیر از عنوان وقف، برای امور عام المنفعه و خیریه اختصاص یافته است.